گنبد علویان همدان یکی از مهم‌ترین و زیباترین آثار تاریخی ایران در شهر همدان است که در نزدیکی میدان امامزاده عبدالله و بلوار علویان قرار دارد. این بنا مربوط به دوره سلجوقی (قرن ۶ هجری قمری، حدود ۹۰۰ تا ۱۰۰۰ سال پیش) است و از شاهکارهای معماری و گچ‌بری بعد از اسلام در ایران به شمار می‌رود.
در ابتدا احتمالاً این بنا به‌عنوان مسجد ساخته شده و بعدها با ایجاد سرداب در زیر آن، به آرامگاه خاندان علویان تبدیل شده است. نام «علویان» نیز به همین دلیل و به احترام این خاندان و همچنین اعتقاد مردم به سادات بر آن گذاشته شده است.
این بنا در گذشته دارای گنبد بوده، اما به مرور زمان تخریب شده و امروزه به شکل یک ساختمان چهارضلعی با دیوارهای بلند و تزئینات بسیار ظریف گچ‌بری باقی مانده است. مهم‌ترین ویژگی گنبد علویان، گچ‌بری‌های بسیار دقیق و پیچیده داخلی آن است که از نمونه‌های کم‌نظیر هنر دوره سلجوقی محسوب می‌شود.