کتابخانه آیت‌ الله طالقانی از کتابخانه‌ های شناخته‌ شده منطقه ۱۲ تهران میباشد که در محدوده پیچ شمیران و خیابان انقلاب مشغول فعالیت است. این کتابخانه در خیابان نورمحمدی (تنکابن)، کوچه آیت‌ الله طالقانی قرار گرفته است و به دلیل موقعیت مکانی، دسترسی مناسبی را برای ساکنان منطقه، دانشجویان، پژوهشگران و علاقه ‌مندان به مطالعه ایجاد کرده است. یکی از ویژگی‌های قابل توجه این کتابخانه، ارتباط آن با خانه تاریخی آیت‌ الله سید محمود طالقانی است. بر اساس اطلاعات ثبت شده درباره این مجموعه، این مکان فرهنگی در سال ۱۳۷۴ در خانه به‌ جامانده از آیت‌ الله طالقانی و در ساختمانی حدود ۴۰۰ مترمربع در سه طبقه راه‌ اندازی شده است. ساختار بنا به صورتی است که بخش‌ های مختلف کتابخانه در طبقات گوناگون قرار گرفته‌ اند و علاوه بر فضای اداری، امکاناتی برای مطالعه و فعالیت‌ های فرهنگی در آن پیش ‌بینی شده است. در طبقه نخست، بخش‌ های اداری، کودک و کلاس‌ های آموزشی قرار دارند. این بخش برای کودکان و نوجوانانی که علاقه مند به کتاب و فعالیت‌ های فرهنگی هستند، فضای مناسبی را برای آشنایی بیشتر با مطالعه فراهم می کند. وجود بخش کودک از اهمیت ویژه ای برخوردار است؛ زیرا کتابخانه را از یک فضای صرفا مطالعاتی برای بزرگسالان فراتربرده و امکان استفاده گروه‌ های سنی مختلف از خدمات آن را فراهم می ‌کند. طبقه دوم به بخش اصلی کتابخانه اختصاص دارد و قسمت‌هایی مانند امانت، مخزن، کتاب‌ های مرجع و نشریات در آن قرار گرفته اند. وجود منابع مرجع و نشریات برای افرادی که به دنبال مطالعه هدفمند، انجام تحقیقات درسی یا دسترسی به مطالب تکمیلی هستند، کاربرد ویژه ای دارد. این کتابخانه مجموعه‌ منابعی در اختیار دارد که شامل هزاران جلد کتاب و تعدادی نشریه میشود. طبقه سوم ساختمان نیز به سالن‌ های مطالعه اختصاص داده شده است. چنین فضایی برای گروه های مختلف از جمله دانش‌ آموزان، دانشجویان و افرادی که به محیطی آرام برای مطالعه شخصی نیاز دارند، اهمیت زیادی دارد. قرار گرفتن کتابخانه در محدوده مرکزی شهر و نزدیکی خیابان انقلاب باعث شده است این مجموعه در محدوده‌ ای قرار بگیرد که مراکز آموزشی، دانشگاهی، فرهنگی و کتاب‌ فروشی‌های متعددی در اطراف آن فعالیت میکنند. کتابخانه آیت‌ الله طالقانی افزون بر خدمات کتابخانه‌ ای، سابقه برگزاری برنامه‌ های فرهنگی و ادبی را نیز دارد. در وبگاه مربوط به این مجموعه، نمونه‌ هایی از نشست‌ های کتاب‌ خوان، محافل ادبی، برنامه ‌های مربوط به کودکان و نوجوانان و فعالیت‌ های فرهنگی مختلف ذکر شده است. در مجموع، کتابخانه آیت‌ الله طالقانی را می ‌توان مجموعه‌ ای فرهنگی با ترکیبی از خدمات کتابخانه‌ ای، فضای مطالعه، منابع مرجع، بخش کودک و فعالیت‌ های فرهنگی دانست. قرارگرفتن آن در یک بنای مرتبط با تاریخ معاصر تهران نیز به این مجموعه هویتی متفاوت بخشیده است. این کتابخانه برای افرادی که در محدوده پیچ شمیران، خیابان انقلاب و مناطق مرکزی تهران ساکن هستند یا تحصیل می‌ کنند، یکی از گزینه‌ های قابل توجه برای مطالعه، استفاده از منابع کتابخانه‌ ای و حضور در برنامه‌های فرهنگی می باشد.